Tu surriso

Le 23 de decembre 2020 usque le ?? de januario 2021. Hard to read?

Zol Zayn

Chava Alberstein. Io es fan. Illa canta ja tanto longe, mais io non sapeva lo, regrettabilemente. Io prende notas sur mi discopertas musical, hinc io sape quando era mi prime incontro con le musica de illa: le 14 de april 2010.

Zol Zayn, זאָל זײַן. Belle cantion, in despecto del mal qualitate del sono in iste version. Texto e musica es de Josef Papiernikov. Qui sape germano naturalmente recognosce immediatemente ‘Soll sein’, o in nederlandese ‘Zal zijn’. Ma le senso intendite in le contexto del resto del parolas es plus tosto, io pensa, ‘Stell Dir mal vor’, in interlingua: ‘Imagine te’.

Ex mi cognoscentia de nederlandese e germano io comprende multo de textos in yiddish, sin haber unquam apprendite le lingua. Solo per audir lo il non es facile, proque le pronunciation es differente e initialmente a vices inexpectate. Ma si tosto que le connexion etymologic con le germano es clar, quasi sempre toto es comprehensibile.

Remane le parolas de origine hebree, aramaic o slave, linguas incognite a me. Ma il ha hodie le Wiktionary e altere fontes in linea. Un exemplo es le parola que sembla sonar como ‘kholem’. Un representation del texto esseva non facile a trovar, ma ecce: Vatteville. Le sito da, ab sinistra al dextra, un traduction anglese, un translitteration que indica le pronun­ciation in yiddish, optionalmente le mesme in variantes de yiddish polonese, e le representation orthographic in scriptura hebree.

Le parola in question es scribite חלום.

Ja le presentia del littera ח trai que il se tracta hic de un parola de origine semitic, nam hebree o aramaic, proque in parolas germanic e slave de yiddish, iste littera es nunquam usate, como anque non le כּ,‎ שׂ e ת. Le Wiktionary confirma le existentia e origine del parola חלום, e anque le Yiddish Dictionary Online da su significato como dream, sonio.

Interessantemente, le mesme idea occurre ja in le previe linea del cantion, טרױם, troym, cognate con le germano Traum. Le multiple fontes del lingua yiddish ha inricchite su vocabulario.

In le hebreo moderne, que ha basate le pronunciation in parte sur traditiones sephardic, ma anque ashkenazi, on dice ẖalóm, que pro le majoritate del parlantes sonarea le mesme si sia khalóm, [χaˈlom]. In yiddish nonobstante on dice secundo Wiktionary [ˈχɔləm], ma in tote le versiones del cantion Zol Zayn que io ha ascoltate, io audi [ˈχɔlɛm], o, proque le lingua ha solo cinque phonemas vocalic, forsan /ˈxolem/.

In le systema orthographic del yiddish on poterea scriber isto como חאָלעם o כאָלעם. Sed nemo lo face. Malgrado le pronunciation in yiddish, on respecta le orthographia original in hebreo, que certo le judeos pie, ma forsan etiam alteres, considera un lingua sancte.

Un patrono similar existe in le parola multo cognite ‘Shalom’, שלום, shalóm in hebreo israeli, shólem in yiddish.

Fun

Ancora un parte del texto que me interessa, es בלױער פֿון בלאָ. In interlingua: in sonio le celo es plus blau que blau; in anglese: bluer than blue, in nederlandese: blauwer dan blauw (o anque: blauwer als blauw), in germano: blauer als blau.

In yiddish on dice bloyer fun blo (blo (בלאָ) e bloy (בלױ) es variantes del mesme parola), con le parola fun (פֿון), cognate del germano von, que normalmente significa ‘de’.

Le parola פֿון on vide anque in altere cantos, como Tumbalalaika, citation:

וואָס איז העכער פֿון אַ הויז?‏
וואָס איז פֿלינקער פֿון אַ מויז?‏
וואָס איז טיפֿער פֿון אַ קוואַל?‏
וואָס איז ביטער, ביטערער ווי גאַל?‏
Vos iz hekher fun a hoyz?
Vos iz flinker fun a moyz?
Vos iz tifer fun a kval?
Vos iz biter, biterer vi gal?

Apparentemente il existe anque un variante con vi (ווי), cognate del germano wie, ‘como’. In germano on lo usa pro equivalentias: so groß wie ein Haus, tanto grande como un casa.

Anque in le canto multo cognite בײַ מיר ביסט דו שיין (Bay mir bist du sheyn) on vide un exemplo de iste uso de ‘fun’: “Bay mir bistu tayerer fun gelt” (בײַ מיר ביסטו טײַערער פֿון געלט), ‘pro me tu es plus car que pecunia’.

Linguas affin, ma non equal

Ancora un cantion de Chava Alberstein que io audiva ja in 2010: Reizele. Le parolas es includite sub le video, in transcription, e anque in le scriptura original hebree.

Un observation linguistic: אײנס, צווײ, דרײַ!‏‎, 1, 2, 3, clarmente cognate con le germano eins, zwei, drei. In germano il ha tres vices le mesme diphthongo, ma non in yiddish: eyns, tsvey, dray.

Le vocales o diphthongos in mi lingua, le nederlandese, es differente, ma es distribuite in le mesme maniera que in yiddish: duo vices equal, un vice differente, een, twee, drie.

Remarcabile.

Ancora in Yiddish

Chava Alberstein ha cantate ancora altere lieder yiddish, e.g. Rivkele. Rivkele es obviemente, o non tan obviemente pro qui non lo sapeva, un diminutivo del nomine Rivka, que in altere linguas es cognite como Rebbeca. Le canto es sur un juvena, qui vive in un ghetto fusc, e qui debe laborar in un fabrica. Anque le sabbato? O tanto io pensa comprender, sin cercar le texto.

Le 17 de julio 2018 io discoperiva le sito Songs of my People (“Cantos de mi populo”), facite per le juvene americana Josephine Yalovitser (1996). Inde trovate: Karsten Troyke & Trio Scho, Shpil mir noch amul mayn fidel (Sona pro me, ancora un vice, mi violino).

Via iste pagina retro a Chava Alberstein. Friling, פֿרילינג, le parola affin german obviemente es Frühling, de ‘früh’, tosto, e le significato es le ver, le primavera. Ma le historia es acridulce. Texto in transcription con translation anglese. Autor: Shmerke Kaczerginski. Musica de Abraham Brudno. Texto in yiddish.

Le 20 de augustus 2018 io trovava sur Youtube Di goldene pave, Le pavon dorate (די גאָלדעןע פּאַווע), exequite per Chava Alberstein e le gruppo The Klezmatics. Isto es un poema de אַננאַ מאַרגאָלין‎ (Anna Margolin, su nomine real esseva Rosa Harning Lebensboym).

Io crede que isto esseva le prime vice que io essayava leger un texto, non in transcription, ma in yiddish, ergo in scriptura hebree, que in mi opinion le melior monstra le lingua. Ma in le initio del video isto es difficile, proque on debe girar le computer a sinistra pro poter propriemente leger. Desde 2m01s on vide le texto melio, ma sin in iste momento audir lo cantate. Non optime.

Alsi tunc audite: Mayn shvester Khaye (מײַן שװעסטער חיה), un poema de Binem Heller (בינם העלער), con musica de Chava Alberstein. Un melodia allegre, ma un historia commovente, nostalgic e al fin multo tragic, super un soror plus vetere, qui elevava le relator e su fratres, pois que le matre debeva ir laborar in un boteca. Plus vetere, ma anque illa solo habeva circa dece annos. Un germano la ha comburite in Treblinka. Le relator pensa de illa, mesme essente salve in Israel.

Lingua native?

Chava Alberstein nasceva le 8 de decembre 1946 o 1947 (fontes varia) in Szczecin, Polonia. Ancora juvene, in 1950 o 1951 illa emigrava a Israel con su parentes, qui habeva perdurate le Holocausto per escappar a Siberia.

Dunque quasi tote su vita, Chava ha habite in Israel, e le hebreo moderne, le ivrit, clarmente es su lingua. Su yiddish in mi aures sona ben authentic, ben que io non sape como io poterea judicar lo. An illa ha ancora parlate yiddish quando in Israel, an illa hodie non solo canta in yiddish ma anque parla? Io non sape.

Post mi prime incontro youtubesc con Chava Alberstein in 2010, in un altere cursa de discoperta in martio 2018 io trovava Olga Mieleszczuk (anque appellate Olga Avigail): Yiddish Tango fun Varsha Singer Festival 2016, Rivkele - Rebeka Yiddish Tango, Oyfn weg shteyt a boym, Mayn shtetele Belz, etc., e via illa Youtube me menava de novo a Chava Alberstein, ma iste vice in hebreo!

Le sonos, le impression acoustic e rhythmic del yiddish me place. Lo del hebreo un poco minus. Sed non si illa lo canta! Illa sape cantar in hebreo in un maniera molle, suave, plicante e poetic. Alcun exemplos:
חופים הם לפעמים (ẖufim hem lif'amim, Costas a vices ...);
ימי בנימינה (yemei binyamina, Dies de Binyamina);
אך החיטה צומחת שוב (akh haẖita tsomaẖat shuv, Ma le frumento cresce de novo);
אדבר איתך (adaber itkha, Io va parlar con te);
זה שנולד ליד הים (ze shenolad leyad hayam, Iste qui ha nascite presso le mar). In iste video il ha le texto in hebreo, anque con tote le vocales.

Distaccate

Tres variantes

Un cantion, pro esser tanto belle, io ci distacca. Ecce lo in un version relativemente recente, registrate in vivo: פרח הלילך. In iste version de studio, le parolas pote esser audite con multe claritate. E in iste, Chava Alberstein esseva visibilemente un poco plus juvene, quando su voce sonava equalmente ben, ben que le tempo de iste interpretation es troppo alte, secundo mi gusto. Io prefere le version recente, que es tranquille, circumspecte e reflexive, con un ambiente calde e agradabile. Es iste que io ora discute principalmente, con, pro le detalios del pronunciation, un aure al execution mentionate como secunde.

Fallibile

Al comencio del live video il sembla que al minus un del guitarristas sona un accordo incorrecte, differente que le alteres. Io non es secur. Le pecia comencia con le accordo Dm. (De novo io usa notas germanic, non romanic.) De facto illo es Fm, proque al minus Chava (le alteres non, io crede) usa un capotasto (capodastro) al tertie tasto (fret). Io indica ora le accordos como le digitos lo sona, non con le ver nota.

In le introduction, Dm va a A via E, o de facto E e Em (a 7 secundas in le video), o Em Em (a 13 e 18 secundas). Tote le variantes es valide, le accorda debe esser E, ma Em belmente prepara le transition al accordo A, que poterea alsi brevemente esser A7 con un nota G addite, que es le septima minor de A e le tertia minor de E. Le problema es le consistentia inter le guitarras.

Ma isto non me incommoda. Me memora de Custódio Castelo qui in O engeitado al CD Cristina Branco canta Slauerhoff face un error (0m31s) al guitarra portugese, que forsan non es un error, o potesser si, ma que como in le caso de Chava Alberstein e su musicos, da un tracto de authenticitate e spontaneitate al execution, de musicos human e fallibile, qui totevia da un optime performance.

In le video on ha mittite un echo sur le voce de Chava. Normalmente illo darea un effecto kermessesc e auripellic. Ma hic le resultato es multo bon, le echo contribue al atmosphera calde que le musica e parolas ja da. Multo ben facite.

Intermezzo orthograhic

Il ha un differentia in le orthographia hebree del nomine Ewa con le tres videos mentionate: in le prime e tertie חוה, in le secunde חווה. Proque es isto?

Recentemente io ha apprendite que il ha non duo manieras de scriber le hebreo – con vocales e sin – ma tres.


@? Articulo non finite. @?

Colores: Enoiose Extravagante Necun preferentia Recarga le pagina