Zitten er in een kogelvrij vest geen kogels? Wordt roestvrij staal geleverd zonder roest?

Het idee dat "kogelvrij vest" fout is omdat er geen kogels in zitten, en dat "roestvrij staal" "roestvast" moet heten omdat het zonder roest wordt geleverd, ontstaat door het misverstand dat ieder woord of achter-/voorvoegsel maar één betekenis kan hebben. In werkelijkheid hebben ze er bijna allemaal meerdere, zie een willekeurig niet te dun woordenboek van een willekeurige taal.

"-vrij" kan betekenen:

  1. dat iets er niet in zit, niet in voorkomt: autovrij, glutenvrij, suikervrij, kernwapenvrij, van alle smetten vrij
  2. dat het er niet vatbaar voor, niet mee behept is, niet onderworpen aan, bestendig tegen, beveiligd tegen: kogelvrij glas, roestvrij staal, bomvrije schuilkelder, "duty free", BTW-vrij, belastingvrij, kreukvrij

Volgens de zelfde redenering kan "bijknippen" wel degelijk!
"bij-" heeft vele betekenissen:

  1. aanvullend, toevoegend: bijkopen, bijvullen, bijbetalen, bijleren
  2. bijwerkend, afwerkend, corrigerend: bijwerken, bijschaven, bijharken, bijknippen, bijpunten, bijstellen
  3. overeenkomstig de feitelijke toestand, up-to-date: bijhouden, bijblijven
  4. weer in orde: bijleggen (van een ruzie), bijkomen, bijbrengen (van iemand die flauwgevallen was).

Naschrift 30 mei 2007:
In het geval van roestvast staal is er toch meer aan de hand dan bij een puur talige beschouwing blijkt: roestvast staal kan namelijk wel degelijk roesten, maar doet dat, althans bij een correcte toepassing, gewoonlijk niet. Zie hierover de uitleg in Wikipedia.


Kleuren: Neutraal Raar Geen voorkeur Pagina opnieuw laden